<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:geo="http://www.w3.org/2003/01/geo/wgs84_pos#" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
	>

<channel>
	<title>مَحْيَايَ</title>
	<atom:link href="http://mahyai.wordpress.com/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://mahyai.wordpress.com</link>
	<description>قل إن صلاتي و نسكي و محياي و مماتي لله رب العالمين</description>
	<lastBuildDate>Tue, 12 Aug 2008 13:08:49 +0000</lastBuildDate>
	<language>ar</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.com/</generator>
<cloud domain='mahyai.wordpress.com' port='80' path='/?rsscloud=notify' registerProcedure='' protocol='http-post' />
<image>
		<url>http://s2.wp.com/i/buttonw-com.png</url>
		<title>مَحْيَايَ</title>
		<link>http://mahyai.wordpress.com</link>
	</image>
	<atom:link rel="search" type="application/opensearchdescription+xml" href="http://mahyai.wordpress.com/osd.xml" title="مَحْيَايَ" />
	<atom:link rel='hub' href='http://mahyai.wordpress.com/?pushpress=hub'/>
		<item>
		<title>الحلقة الثالثة::صناعة البرمجيات و الدور المنشود في نهضة المسلمين</title>
		<link>http://mahyai.wordpress.com/2008/08/08/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/</link>
		<comments>http://mahyai.wordpress.com/2008/08/08/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 08 Aug 2008 21:08:11 +0000</pubDate>
		<dc:creator>مصطفى محمود</dc:creator>
				<category><![CDATA[أبحاث]]></category>
		<category><![CDATA[نهضة]]></category>
		<category><![CDATA[إسلام]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://mahyai.wordpress.com/?p=49</guid>
		<description><![CDATA[صناعة البرمجيات .. لماذا؟ o ماهي (الميزة النسبية) التي تختص بها صناعة البرمجيات ؟ و كيف يمكن إستغلال هذه الميزة كمنطلق لنهضة مادية ؟ o لماذا ينبغي علينا أن نركز في إستثمار مواردنا البشرية على صناعة البرمجيات دون غيرها من الصناعات أو الأنشطة الإقتصادية الأخرى؟ o لماذا لا نتعرض بالدراسة لصناعة الإلكترونيات مثلا أو صناعة [...]<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=49&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align:center;"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-size:14pt;line-height:115%;font-family:&quot;">صناعة البرمجيات .. لماذا؟</span></strong></span></span></span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpFirst" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;">o</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">ماهي (الميزة النسبية) التي تختص بها صناعة البرمجيات ؟ و كيف يمكن إستغلال هذه الميزة كمنطلق لنهضة مادية ؟</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;">o</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">لماذا </span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">ينبغي علينا أن نركز في </span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">إستثمار مواردنا البشرية على صناعة البرمجيات دون غيرها من الصناعات أو الأنشطة الإقتصادية الأخرى؟</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpLast" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;">o</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">لماذا لا نتعرض بالدراسة لصناعة الإلكترونيات مثلا أو صناعة السيارات أو الطائرات أو التعدين أو حتى الطاقة النووية بتطبيقاتها كمنطلق للإستثمار في أبناء هذه الأمة على سبيل النهضة ؟</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">هذه نماذج لسؤالات &#8211; من المنطقي- أن تدور في ذهن القارىء </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">والإجابة عليها ستأتي على هيئة إضاءات على آفاق <strong>الميزة النسبية</strong> لصناعة البرمجيات و التي تتفوق بها على غيرها من الصناعات .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">لكن ثمت <strong>تمهيد </strong>ينتظم في النقاط التالية :</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpFirst" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">هذا البحث مبني على فرضية إرتكازية– <span style="text-decoration:underline;">أي أنه لما كانت هذه الفرضية مُسَلّمٌ بها كان هذا البحث</span> &#8211; فلو كانت هذه الفرضية متنازع في ثبوتها؛ فالبحث ينبغي أن تكون له وجهة أخرى حينئذ؛ هذه الفرضية هي :</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">أن هناك موردا اقتصاديا هاما تملكه أمة الإسلام و هو فصيل من شبابها الواعي الصادق المتقدّ حماسة، المهموم بقضية النهضة، المدفوع بالرغبة في البذل و التعلم و التضحية و مواصلة الليل بالنهار، هذا الفصيل تاه في دروب الحياة أو كاد، استسلم للتناقض الظاهر بين ضرورة الحصول عل فرصة عمل بغرض التكسب و العيش و بين الرغبة الصادقة لخدمة دينه و أمته</span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">، و </span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">هذه الفرضية <span> </span>لو قمنا بصياغتها اقتصاديا فسنقول:</span><span id="more-49"></span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 1in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">إننا لدينا موردا اقتصاديا هاما، و هو <strong>البشر</strong> .. و نحن بصدد المفاضلة بين عدة مشروعات استثمارية لإستغلال هذا المورد في المشروع الأكثر ربحا نهضويا – أي تحقيقا لمجموعة الأهداف المسببة للنهضة المادية لأمة الإسلام-</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">من البَدهي أنه ليس من مقاصد هذا البحث أن يقدم البرمجيات كبديل شامل يُستغنى به عن غيرها من الصناعات و الأنشطة الإقتصادية الأخرى، إنما المقصود هو أن تتبوأ مكانة الصدارة في سلم الأولويات الإستثمارية.</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">إذ أنه في مقام المفاضلة الإقتصادية؛ الصحيح أن ننظر في (الميزة النسبية) المتوفرة بكل صناعة؛ و لا ينبغي أن يكون معيار المفاضلة هو (الأهمية الذاتية) للصناعة – و فقط &#8211; فمثلا؛ الطاقة النووية و تطبيقاتها بما فيها السلاح النووي – كسلاح رادع &#8211; قد لا يختلف كثيرٌ منا في كونها هي في ذاتها أهم من صناعة البرمجيات؛ فيقال ينبغي لنا الدفع في اتجاهها لتفضلها على ما <span> </span>سواها، و هذا ما نزعم أنه غير صحيح بإطلاق فمعيار المفاضلة هو ( الميزة النسبية)، و في تقديري أن هذه القضية محسومة إقتصاديا.</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">إن أهم ما يقوم به المستثمر عند إتخاذ القرار الإستثماري أمران هما:</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 1in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;">o</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">النظر و الحكم على <strong>الميزات النسبية</strong> التي يتمتع بها كل بديل إقتصادي – أي مشروع إستثماري متاح &#8211; أمامه في ظل الموارد المتوفرة لديه</span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 1in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;">o</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">تقييم تكلفة كل مشروع من المشروعات المطروحة كبدائل من منطلق <strong>تكلفة الفرصة البديلة</strong>، (و مفهومها ببساطة يظهر بالمثال: أن رجلا يملك 100 ألف جنيه يرغب في استثمارها و أمامه فرصتان للإستثمار الأولى شراء قطعة أرض و إستزراعها و الثانية شراء مصنع للأواني البلاستيكية، إن هو اختار الأولى ، فقد ضحى بالثانية و تُقوّم تكلفة الفرصة الأولي بقيمة تكلفة الفرصة الثانية المتروكة و هذا هو ما يعرف اقتصاديا <strong>بتكلفة الفرصة البديلة</strong>) </span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpLast" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">بالنظر إلى واقع أمة المسلمين اليوم نجد أنها لا تمتلك <strong>الميزة المطلقة</strong> في صناعة البرمجيات بطبيعة الحال و لا حتى <strong>الميزة التنافسية</strong>، و إنما تمتلك <strong>الميزة النسبية</strong> <strong>(المُقَارَنَه)</strong>– و هو ما يحاول هذا البحث إثباته – و تلك الميزة النسبية يراد لها أن تتحول إلى <strong>ميزة تنافسية </strong>و هو ما ينبغى الدفع في إتجاهه<strong>.</strong></span></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpLast" style="text-align:center;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:x-small;">________</span></strong></p>
<p class="MsoListParagraphCxSpLast" style="direction:rtl;text-indent:-0.25in;line-height:115%;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><strong></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:12pt;font-family:&quot;">إضاءات على آفاق (الميزة النسبية) لصناعة البرمجيات:</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">أولا</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">: البرمجيات صناعة بلا أسرار:</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">البرمجيات كغيرها من الأنشطة الصناعية و الإقتصادية بشكل عام؛ الفجوة العلمية و التطبيقية فيها بيننا و بين الدول الصناعية الكبرى سيما الغرب كبيرة جدا</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">لكن <strong>حجم الفجوة</strong> <strong>التقنية</strong> ليس واحدا في جميع الصناعات، بل متفاوت جدا، فمثلا الفجوة في مجال أبحاث الفضاء و إرتياده و صناعة الأقمار الصناعية أكبر بكثير من الفجوة التي بيننا و بينهم في صناعة المنسوجات مثلا</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و من ثم فإن <strong>القدرة على تضييق الفجوة</strong> <strong>التقنية</strong> بين كل صناعة عندنا و بين نظيرتها في الغرب تتفاوت بدورها؛ و هذا التفاوت له عدة مسببات؛ أحد أهم و أخطر هذه المسببات هو مدى إحتكار الغرب و كتمانه <strong>للأسرار</strong> العلمية و التطبيقية في كل صناعة على حده</span><span dir="ltr" lang="AR-SA"><span style="font-size:small;font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و قضية الإحتكار التقني و العلمي في ظل الرأسمالية الحاكمة أشهر من أن يدلل عليها؛ فمن أول صناعة مركبات الفضاء و صناعة الطائرات وصولا إلى التعدين و الطاقة النووية و الطب بمجالاته و الكيمياء بتفريعاتها و صناعة المعالجات المركزية للحواسيب، و صناعة السلاح<span> </span>وصولا إلى مشروب الكوكاكولا،<span> </span>يعتبرونه سرا عظيما يمس أخص خصوصيات أمنهم القومي رأسا.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و على هذا ينبغي أن يفهم أن <strong>القدرة على تضييق الفجوة</strong> </span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ستضعف جدا</span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> في صناعة تحتوي على نسبة كبيرة من الأسرار العلمية التي تمس الأمن القومي لأحد الدول مثلا – كسلاح الردع النووي مثلا- عنها في صناعة أخرى ليس فيها هذا القدر من الأسرار كالصناعات الغذائية مثلا.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و مما يذكر في هذا السياق أن الولايات المتحدة الأمريكية لديها <strong>قائمة حظر تصدير</strong> رسمية تتضمن عددا من التقنيات و الصناعات – و هي تحظى بأعلى مستويات العناية في سلم الأمن القومي الأمريكي– هذه القائمة تعرف باسم قائمة الصادرات المحظورة أو المُتحكم فيها</span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Controlled-Export list <span> </span></span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">في خبر نشر العام الماضي بجريدة النيويورك تايمز <a name="_ftnref1" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;font-family:&quot;">[1]</span></span></span></span></a> ؛ أن شركة صينية تقدمت بعرض لشراء شركة سيجيبت </span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Seagate </span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span>الأمريكية ( أكبر مُصنّع لأقراص الحاسوب الصلبة<span> </span>في العالم )</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">هذا العرض الصيني تحول إلى مادة للجدل و التصعيد في الحكومة الأمريكية نظرا لما يمثله من خطر على الأمن القومي الأمريكي جراء نقل هذه التقنيات إلى جمهورية الصين.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">المثير في هذا الخبر ليس مبدأ منع البيع أحد شركات التقنية للتنين الصيني خوفا على أسرار التقنية، إنما العجب أن تقنيات تصنيع الأقراص الصلبة غير داخلة في (قائمة حظر التصدير) من الأساس، و رغم ذلك فقد جُوبه العرض بهذه الدرجة من الممانعة و الحساسية المفرطة، فما بالنا لو أن الأمر فيه تقنية أو صناعة محظور تصديرها بالكلية من الأصل !</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">أما البرمجيات فليست كذلك؛ فهي بلا أسرار تقريبا&#8230;.</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">فأبجديات العلوم البرمجية و دقائقها منثورة متداولة ، و كتب البرمجيات في متناول أيدي حتى فقراء العالم، و إن الشيء المغلق – و لا أقول السري &#8211; <span> </span>الوحيد في <span style="text-decoration:underline;">منتجات</span> هذه الصناعة هو ما يعرف (بالمصدر </span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Source Code</span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> <a name="_ftnref2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-EG"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></span></span></a><span lang="AR-EG">)، و الكتمان هاهنا ليس الغرض منه إخفاء سر علمي و لا كيفية تقنية بقدر ما هو منع من الإستيلاء على المصدر البرمجي بما يمثله من خسارة تجارية ضخمة للشركة المالكة؛ فإن سرقة مصدر أحد البرمجيات لو تم فإنه يعني ببساطة أن السارق يمكنه أن يطرح إصدارا جديدا من هذا المصدر المسروق في الأسواق تحت علامة تجارية جديدة .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و أخطر ما يتم المنع من الإطلاع عليه لا يعدو أن يكون التصميم المعماري </span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Software Architecture </span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span>لأحد البرمجيات أو في أدق الأحوال مجموعة خوارزميات </span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Algorithms</span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> <a name="_ftnref3" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn3"><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="AR-EG"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;font-family:&quot;">[3]</span></span></span></span></span></a><span lang="AR-EG"> &#8211; أو المعادلات الحسابية -<span> </span>التي تخص أحد البرمجيات، أما مادة هذه الصناعة الخام (لغات و قواعد بيانات و تقنيات و أدوات ..الخ) فمتاحة لكل أحد و لا أسرار فيها </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">بل حتى هذ المبدأ &#8211; كتمان و حفظ <span style="text-decoration:underline;">مصادر البرمجيات </span></span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span style="text-decoration:underline;"><span dir="ltr">Source Code</span></span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> <span lang="AR-EG"><span> </span>- و هو ما قررنا أنه لا يعد سرا علميا من أسرار الصناعة- له مناؤون كُثر في شتى أنحاء العالم من أنصار ما يعرف بـ </span></span><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">البرمجيات مفتوحة المصدر </span></span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span style="text-decoration:underline;"><span dir="ltr">Open Source</span></span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> </span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">؛ و هم مجموعات </span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">من النشطاء الداعين إلى العمل بدون مصادر مغلقة، و يشكلون ما يشبه المنظمات الأهلية غير الحكومية و لهم مؤتمرات دورية على نطاقات واسعة .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">فإن كان الأمر كذلك فقد يَعجب البعض ويتسائل: <strong>إن كان ليس ثمت أسرار علمية و لا خفايا تقنية يستأثر بها الغرب ؛ فما هو معيار التفوق و الريادة إذا في هذه الصناعة الفريدة ؟</strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">لو ضربنا مثالا شركة جوجل (محرك البحث العملاق) – و هي أحد مفاخر صناعة البرمجيات في العالم بحق – نجد أن عظمتها ليست فقط في مجموعة المعادلات أو الخوارزميات أو التقنيات البحثية التي تستخدمها و لا حتى في التصميم المعماري البديع لبرمجياتها أوالتوزيع العبقري لخوادمها؛ ليس هذا – فقط &#8211; هو ما يُعجز الآخرون أن يلحقوا بها؛ و إنما يضاف إلي كل ماسبق ما هو أهم منه؛ و هو مرونة الكيان البرمجي و حيوية الهيكل الإداري للشركة الذي يسمح بإنسيابية صعود الإبداع من حيز الفكرة من أدنى السلم الإداري – أصغر مبرمج بالشركة – إلى مستوى إتخاذ القرار التنفيذي في سرعة مبهرة بمعنى الكلمة، إضافة إلى الروح الوثابة التي تميزت بها هذه الشركة من أول يوم لتأسسيها على يد الشابين الصغيرين خريجي هارفارد؛ سيرجي برن و لاري بيج .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">بناءا على ما سبق يظهر لنا أن البرمجيات صناعة بلا أسرار تقريبا، و عليه فإن أسهمها ترتفع جدا في قائمة الصناعات التي لدينا فيها <strong>قدرة نسبية عالية</strong> <strong>على تضييق الفجوة التقنية</strong> بيننا و بين الغرب ، إذ أن أمرها بأيدينا، و لايملك أحدٌ ما يمنعنا منه فيها و هذه نقطة محورية.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و هذه النتيجة تمثل تحديا عظيما بذاتها، تحديا لعزيمتنا كبشر، و إختبارا لصدق رغبتنا في إحداث التغيير، فصار الأمر &#8211; من عند أنفسنا 100% هذه المرة؛ و أنا أعني هذه النسبة حرفيا، <span> </span>و حريٌ بنا في هذا المقام أن نتمثل هذا المعنى القرآني جيدا (قل هو من عند أنفسكم).</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و لمّا كان هذا البحث متوجه إلى شباب صادقي العزم – و هذه هي فرضيته –</span></strong><strong><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-size:small;font-family:Calibri;"> </span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ثم كانت التبعة فيه ملقاة عليهم و خيوط اللعبة بأيديهم؛ هان عليهم الخطب و استبشروا فإن الجدّ و الإجتهاد بضاعتهم .</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ثم إن خطوات التحرك العملية سيفرد لها بعض أجزاء البحث القادمة إن شاء الله</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ثانيا</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">: كل الصناعات و الأنشطة الإقتصادية الأخرى بحاجة إلى البرمجيات و لا عكس :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">مهلا عزيزي القارىء؛ تفكر في هذا العنوان قليلا – من فضلك &#8211; <span> </span>ثم أجب على السؤال اللآتي:</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ما هو النشاط الذي تمارسه في حياتك اليومية، و ليس للبرمجيات فيه دور؟</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">إنك تقرأ مقالتي هذه بواسطة برمجيات و لو علقت عليها فستعلق بواسطة برمجيات، كل أنشطتك و إبحارك في الإنترنت ، كل أنشطتك المالية و تعاملاتك المصرفية أو إستثماراتك في البورصة، و إدارتك لشركتك، إنك حين تحجز تذكرة قطار أو طائرة أو حتى لما تركب الطائرة فقيادة الطائرة بحاجة إلى البرمجيات، السيارة التي تقودها، و هاتفك المحمول به برمجيات، الجهاز الطبي الذي تستعمله في مستشفاك، و الصاروخ المرتاد للفضاء بحاجة إلى برمجيات – الحادثة الشهيرة لسقوط الصاروخ الفضائي </span><span dir="ltr" lang="AR-SA"><span><span style="font-size:small;font-family:Calibri;"> </span></span></span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Ariane 5 Flight 501 </span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span>بعد 40 ثانية من إطلاقه كانت بسبب خطأ برمجي -</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">بإختصار شديد آفاق و تداخلات هذه الصناعة لا نهائية، و هي بهذا المفهوم داخلة في كافة أنشطة الحياة العلمية والعملية و الإجتماعية و لا عكس؛ فالبرمجيات لا إفادة لها مطلقا من معظم الأنشطة الإقتصادية الأخرى؛ فالبرمجيات كصناعة قائمة على مادة أولية أساسية و هي الإنسان كأهم مُدخلاتها، و لا حاجة لها إلى مدخلات زراعية أو معدنية مثلا.<span> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و على ذلك فإن إمتلاك ناصية هذه الصناعة له إنعكاسات هامة جدا &#8211; بعضها مباشر و بعضها غير مباشر &#8211; على سائر الأنشطة الإقتصادية الأخري .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">ثالثا</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">: البرمجيات صناعة ليست بحاجة إلى موارد خام طبيعية &#8211; يحكمها قانون الندرة النسبية &#8211; :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">إنتهى تاريخ الإستعمار الأوروبي الحديث و ما تبعه من بروز أمريكي – بعد الحرب العالمية الثانية – ثم أحادية القطبية بعد الحرب الباردة، <span> </span>إلى يومنا هذا إلى حقيقة مؤسفة و هي السيطرة الغربية شبه الكاملة على منابع الثروات الطبيعية في أرجاء الدنيا – سواءا كانت سيطرة صريحة أو بالوكالة &#8211; ، و مثلت الرغبة في الإبقاء على هذه السيطرة أحد الدوافع الهامة لمعظم الحروب التي اشتعلت في الأرض في السنين الأخيرة؛ إذ لم يزل البترول هو المورد الرئيس للصناعة في الغرب و عصبها .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و نحن لظروف التقهقر السياسي و التبعية التي تعيشها الأمة ، لا ينبغي – و لانستطيع &#8211; أن نركز في استثمارتنا على ما يحتاج إلى موارد طبيعية ضخمة؛ على الأقل خلال مرحلة (الإستيقاظ من السبات) التي ندفع بإتجاهها</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">رابعا</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">:البرمجيات صناعة لا تحتاج إلى رؤوس أموال ضخمة :</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span>إن التكلفة الرئيسية لأي مشروع برمجي هي التكلفة <strong>الدورية</strong> لأجور العاملين فيه – و قد تزيد هذه التكلفة على ضعف مجموع باقي بنود التكاليف الأخرى مجتمعة &#8211; هذه حقيقة تقودنا إلى نتيجة مفادها أن التكلفة <strong>المبدئية</strong> لقيام أي مشروع استثماري برمجي ليست ضخمة – قياسا على غيرها من الصناعات –، </span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">فلو عُلم أن الأصل في المبرمجين المسلمين – العرب منهم على سبيل المثال و خصوصا المصريون- أن أجورهم أقل بكثير من نظرائهم في الغرب فإن هذا بمجرده يمثل ميزة نسبية لهذه الصناعة عندنا.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">أما تكلفة الإستثمار في البشر بغرض تأهيلهم للدخول كأيدي عاملة – مبرمجين- في هذه الصناعة، فتتركز في التعليم و التدريب، و لو ضربنا مثالا جهد التعليم في أبسط صوره – و هو التعليم الغير جامعي – لكوادر الشباب بغرض تأهيلهم كمبرمجين ؛ فسنجد:</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">الفرد الواحد يتكلف تأهيله للعمل كمبرمج – مبتدىء – 6 آلاف جنيه في المتوسط – البعض من النابهين قد يتعلم بجهد ذاتي؛ بالقراءة بدون معلم &#8211; ، و يحتاج لفترة من 12 إلى 18 شهر في المتوسط ليتحول من شاب لا يعرف من الحاسوب إلا الألعاب و أفلام الكارتون إلى مبرمج <strong>مبتدىء</strong> يساهم بدور بسيط في الفريق البرمجي ، و في غضون سنتين – أو أقل بحسب همته – يتحول إلى عضو فاعل و مؤثر في فريق العمل.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.5in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">لكن يراعى أن الفرد المنتخب لتعلم أساسيات البرمجة ينبغي له أن يتمتع ببعض المهارات الأساسية البسيطة؛ مثل إجادة بعض مهارات التفكير المنطقي (كفهم المشكلات، و توصيفها، و تحديد طرق و مداخل الوصول إلى الحل &#8230;إلخ)، و حب البحث، و علو الهمة في القراءة، و إجادة اللغة الإنجليزية – القراءة فقط تكفي كبداية يليها في الأهمية مهارة الكتابة ثم مهارة الإستماع أما مهارة التحدث فقد لا يحتاج إليها إلا في المراحل المتقدمة- </span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="text-decoration:underline;"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">خامسا</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">: </span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">صناعة البرمجيات أحد أبرز</span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"> </span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">تجليات مفهوم </span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-size:small;font-family:Calibri;">)</span></span></strong><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">الإقتصاد المعرفي </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><strong><span dir="ltr">Knowledge Economy</span></strong></span></span><strong><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">)</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">إقتصاديات المعرفة هي المستقبل.. حقيقة يعيها الإقتصاديون جيدا، <span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">حيث تعاظم الدور الذي تمثله العقول البشرية و الخبرات في معظم نماذج الأعمال.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">أحد المفاهيم الهامة لإقتصاديات المعرفة هو مفهوم (التحلل من المادة </span><span dir="ltr"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>De-materialization </span></span></span><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">) و المقصود به هو إحلال جزء الطاقة الذهنية – الفكرية – و العلمية مكان جزء من المادة الأولية في مدخلات الصناعة .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">و قد تشكلت بنية تحتية هائلة لهذا النموذج الإقتصادي المعرفي لتعلن عن ظاهرة كونية جديدة إبان حقبة التسعينات مع الإتساع المضطرد في حجم و تأثير الشبكة العنكبوتية، و التطور المذهل في تقنيات المعلومات.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">في نموذج الإقتصاد المعرفي<span> </span>لا تكاد الإقتصاديات المحلية تنفصل عن الإقتصاد الدولي في أغلب جوانب أنشطتها، حتى الولايات المتحدة نفسها صارت أكثر اعتمادا على بقية العالم أكثر من أي وقت مضى – هذه قد يعجب البعض منها إلا أنها حقيقة إقتصادية يقرها الأمريكيون أنفسهم-</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">صناعة البرمجيات و المعلومات هما المحرك الحقيقي لهذا النموذج الإقتصادي المعرفي، و قد صارت واحدة من أكبر الصناعات نموا على الإطلاق في الإقتصاد الأمريكي .</span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;"><span> </span>– و سنعرض في الحلقة القادمة من البحث لحجم صناعة البرمجيات في إقتصاديات الدول الصناعية الكبرى إن شاء الله -</span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0 0 10pt;" align="center"><span style="font-size:16pt;font-family:&quot;color:#c00000;">(يُتبع إن شاء الله)</span></p>
<div>
<hr size="1" />[1] <span><span style="font-size:x-small;"><span style="font-family:Calibri;"><a href="http://www.nytimes.com/2007/08/25/business/worldbusiness/25drive.html?ex=1345694400&amp;en=60f4ceb78d4b081c&amp;ei=5090&amp;partner=rssuserland&amp;emc=rss">http://www.nytimes.com/2007/08/25/business/worldbusiness/25drive.html?ex=1345694400&amp;en=60f4ceb78d4b081c&amp;ei=5090&amp;partner=rssuserland&amp;emc=rss</a></span></span></span></div>
<div id="ftn2">
<p class="MsoFootnoteText" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:0;" dir="rtl"><a name="_ftn2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></span></span></a><span style="font-size:x-small;"><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">هو السرد النصي للبرنامج باستخدام مفردات اللغة البرمجية </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">Code</span></span></span></p>
</div>
<div id="ftn3">
<p class="MsoFootnoteText" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:0;" dir="rtl"><a name="_ftn3" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref3"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:10pt;font-family:&quot;">[3]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:x-small;"><span dir="ltr"> </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:x-small;"><span> </span><span lang="AR-EG">هذا الفرع العلمي يُنسب إلى العالم المسلم محمد بن موسى الخوارزمي ، حتى أن المسمى الإنجليزي </span></span></span><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:x-small;"><span dir="ltr">Algorithm </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:x-small;"><span> </span>مشتق من إسمه</span></span></p>
</div>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/mahyai.wordpress.com/49/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/mahyai.wordpress.com/49/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/mahyai.wordpress.com/49/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/mahyai.wordpress.com/49/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=49&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://mahyai.wordpress.com/2008/08/08/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>6</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/acaef23727bd2f98bbf87ded7271cb51?s=96&#38;d=http%3A%2F%2F0.gravatar.com%2Favatar%2Fad516503a11cd5ca435acc9bb6523536%3Fs%3D96" medium="image">
			<media:title type="html">مصطفى محمود</media:title>
		</media:content>
	</item>
		<item>
		<title>الحلقة الثانية::صناعة البرمجيات و الدور المنشود في نهضة المسلمين</title>
		<link>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/28/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/</link>
		<comments>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/28/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/#comments</comments>
		<pubDate>Mon, 28 Jul 2008 16:23:00 +0000</pubDate>
		<dc:creator>مصطفى محمود</dc:creator>
				<category><![CDATA[أبحاث]]></category>
		<category><![CDATA[نهضة]]></category>
		<category><![CDATA[إسلام]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://mahyai.wordpress.com/?p=39</guid>
		<description><![CDATA[ماهي ..صناعة البرمجيات؟ أضع هذا العنوان الإستفهامي تأسيسا على ما ختمت به مقدمة البحث من كوني أتوجه بحديثي – في معظمه &#8211; إلى غير المتخصصين في صناعة البرمجيات و البحث كما سبق أن أشرت يأتي في سياق يمكن تصنيفه &#8211; كمدخل إلي دراسة جدوى إقتصادية &#8211; مُقدّم إلى أمة المسلمين دفعا لها نحو إستثمار فصيلا [...]<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=39&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:14pt;line-height:115%;font-family:&quot;">ماهي ..صناعة البرمجيات؟</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">أضع هذا العنوان الإستفهامي تأسيسا على ما ختمت به </span><span style="font-family:&quot;">مقدمة البحث </span><span style="font-family:&quot;">من كوني أتوجه ب</span><span style="font-family:&quot;">حديثي – في معظمه &#8211; إلى غير المتخصصين في صناعة البرمجيات</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و البحث كما سبق أن أشرت يأتي في سياق يمكن تصنيفه &#8211; <span style="text-decoration:underline;">كمدخل</span> إلي دراسة جدوى إقتصادية &#8211; مُقدّم إلى أمة المسلمين دفعا لها نحو إستثمار فصيلا من أغلى مواردها – <strong>البشر</strong>؛ من خيرة أبنائها؛ الشباب أصحاب الهمّ الديني النهضوي – في صناعة البرمجيات سعيا وراء الأخذ بعصا الريادة فيها، و نفضا لغبار التبعية ؛ قياما بما أوجبه الله علينا</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">، ولما كان ذلك كذلك؛ كانت الإجابة على هذا السؤال – <strong>ما هي &#8230; صناعة البرمجيات؟</strong> &#8211; مدخلا لفهم باقي أجزاء البحث و دلالات أرقامه و إحصائياته؛ إذ الحكم على الشيء فرع عن تصوره .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">، و قد اعتنيت في إجابتي بتقريب المعنى و سَوْق الأمثلة لمن هو من غير أهل الصناعة؛ توضيحا لماهية البرمجيات أكثر من إعتنائي بدقة التعريف علميا بأن يكون جامعا (لكل ما يندرج تحت مسمى البرمجيات) مانعا (لغيره مما لا علاقة له بها) فهذا موضعه الكتابات الأكاديمية المدققة – و لستُ من أهلها – ، فيراعى عدم الوقوف عند الخلافات الإصطلاحية إذ لم أشترط تحرير ذلك.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و الآن إلى الإجابة</span></span><span id="more-39"></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">صناعة البرمجيات</span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Software Industry </span></span></strong><strong><span style="font-family:&quot;">:</span></strong><span style="font-family:&quot;"> في أبسط التعريفات الممكنة لها هي مجموعة الأعمال و الأنشطة المعنية (بإنتاج) <span style="text-decoration:underline;">برمجيات الحاسوب</span> و (صيانتها) و (نشرها) و (إدارة محتوياتها) ، و الخدمات المتعلقة بهذا الإنتاج مثل</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">)</span></span><span style="font-family:&quot;">التعليم) و (التدري</span><span style="font-family:&quot;">ب</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">(</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">و (الإستشارات)</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و قد بدأت هذه الصناعة- الحديثة نسبيا- في منتصف السبعينات ، مع ثورة انتشار الحواسيب الشخصية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Personal Computers (PC)</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">، و يعد وادي السليكون بكاليفورنيا هو أهم مراكزها الجغرافية،و الولايات المتحدة الأمريكية أهم الدول المنتجة لها.</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و تحسن هاهنا الإشارة إلى أن تصنيع الحواسيب أو مكوناتها المادية </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">Hardware</span></span><span style="font-family:&quot;">غير داخلة في نطاق صناعة البرمجيات – على الأقل الشريحة الأعظم من أنشطتها- فهذا شأن آخر و غير داخل في موضوع بحثنا.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">فماهي </span></strong><strong><span style="font-family:&quot;">برمجيات </span></strong><strong><span style="font-family:&quot;">الحاسوب</span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Computer Software </span></span></strong><strong><span style="font-family:&quot;">؟</span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">هي كل النظم و البرامج و الإجراءات و الأوامر المسئولة عن تشغيل الحاسوب مما ليست من مكونات الحاسوب المادية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Hardware</span></span><span style="font-family:&quot;">.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و حتى تتضح ماهية البرمجيات؛ نلقي الضوء على التصنيفات المختلفة للبرمجيات، فنسوق مثالا أحد نظريات تصنيف البرمجيات و التي تقسمها إلى ثلاثة أقسام ، و أثناء ذلك نعرض أمثلة من الواقع لكل صنف ، و معلوم أن هذه ليست هي الطريقة الوحيدة لتقسيم البرمجيات و إنما الطرق كثيرة و تختلف بحسب منظور التناول:</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">الأول: برمجيات الأنظمة </span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">System Software</span></span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و</span><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">هي المسئولة عن تشغيل مكونات الحاسوب بشكل مباشر كأنظمة التشغيل </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Operating Systems</span></span><span style="font-family:&quot;"> وأمثلتها من الواقع </span><span style="font-family:&quot;">(ويندوز </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Windows</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">، لينوكس</span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Linux </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span><span lang="AR-SA">، يونكس</span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Unix </span></span><span style="font-family:&quot;">) ، أو تعريفات مكونات الحاسوب </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Device Drivers </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و يمكن تلخيص دورها في أنها تعزل التطبيقات البرمجية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Software Applications</span></span><span style="font-family:&quot;"> عن التعامل مع الآلة و اللغة البرمجية الخاصة بها </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Machine Language</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">، و وظيفتها هي توفير </span><span style="font-family:&quot;">بيئة</span><span style="font-family:&quot;"> الخدمات التي تحتاج إليها التطبيقات البرمجية</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Software Applications </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span><span lang="AR-SA">للتخاطب مع </span></span><span style="font-family:&quot;">ال</span><span style="font-family:&quot;">مكونات المادية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Hardware</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">للحاسوب؛</span></span><span dir="ltr" lang="AR-SA"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">مثل المعالج المركزي</span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">CPU </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span><span lang="AR-SA">أو الذاكرة</span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Memory </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span><span lang="AR-SA">أو أقراص التخزين </span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Hard Drives</span></span><span style="font-family:&quot;"> و غير ذلك من مكونات الحاسوب.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و يمكن إدخال البرمجيات المدمجة بالأجهزة </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">embedded software </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span>تحت هذا التصنيف أيضا، و مثالها البرمجيات الموجودة على سنترالات الهواتف (تسمى البدالات في بعض البلدان العربية) و عالميا معروفة باسم</span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">PBX </span></span><span style="font-family:&quot;">.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">الثاني : التطبيقات البرمجية </span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">Software Applications</span></span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و هي تمثل روح الثورة البرمجية</span><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">على الحقيقة؛ بما نراه من تغلل لها في كل مظاهر الحياة حولنا</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و أمثلة التطبيقات البرمجية لاحصر لها؛ فمثلا التطبيقات المكتبية (وورد </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">MS Word</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">، و اكسل </span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>MS Excel</span></span><span style="font-family:&quot;">و باوربوينت</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Power Point </span></span><span style="font-family:&quot;">) و التطبيقات خاصة بالرسم هندسية ( أوتو كاد) </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Auto Cad</span></span><span style="font-family:&quot;"> ، و تصميم الجرافيك و رسم (فوتوشوب </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Photo Shop</span></span><span style="font-family:&quot;"> فري هاند </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>Free Hand</span></span><span style="font-family:&quot;">)، و ألعاب الكمبيوتر </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Computer Games</span></span><span style="font-family:&quot;">، تطبيقات إدارة منظمات الأعمال </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">ERP</span></span><span style="font-family:&quot;"> (الخاصة بالإدارة المالية و المبيعات و المشتريات و المخازن و الإستيراد و نحو ذلك ) ، و خدمة العملاء </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>CRM</span></span><span style="font-family:&quot;">، ومراكز الإتصالات</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Call Centers </span></span><span style="font-family:&quot;">، و تطبيقات التصنيع ( إدارة المصانع بجميع أنشطتها) ، و البرامج الطبية بتقسيماتها العديدة .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و يمكن أن نقسم هذا النوع من من التطبيقات إلى نوعين رئيسيين؛ من حيث تقنية الإنتاج و نطاق التشغيل:<span> </span></span></span></p>
<p class="MsoListParagraph" style="direction:rtl;text-indent:0;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;"> أ‌-</span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">برمجيات سطح المكتب </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">Desktop Applications </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و مثالها هو كل ماذكرت من التطبيقات أعلاه</span></span></p>
<p class="MsoListParagraph" style="direction:rtl;text-indent:0;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;"> ب‌-</span></span></span><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">تطبيقات تعمل بالتقنية العنكبوتية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Web –based Software</span></span><span style="font-family:&quot;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">سواءا كانت تعمل في بيئة الإنترنت الدولية ، أو البيئات المحلية المعروفة بالإنترانت </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Intranet</span></span><span style="font-family:&quot;"> و أمثلتها لا حصر لها ، إذ يكفي أن نعرف أن كل مظاهر ثورة التواصل على الشبكة العنكبوتية التي يشهد العالم ذروتها في السنوات الأخيرة هو أحد تجلياتها، فكل مواقع الإنترنت بدءا من عملاق محركات البحث جوجل </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Google</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-EG">، انتهاءا بهذا الموقع الذي أستخدم مدونته لأكتب لكم من خلالها وورد برس</span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Word Press </span></span><span style="font-family:&quot;">،</span><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">إضافة إلى نسبة كبيرة من البرمجيات التخصصية لإدارة مؤسسات الأعمال</span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Web-Based Enterprise Applications </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span><span lang="AR-EG">التي تعمل بالتقنية العنكبوتية .</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">الثالث: برمجيات البرمجة</span></strong><strong><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Programming Software </span></span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">وهي البرمجيات المساعدة في عملية إنتاج البرمجيات </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Software Development</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">نفسها؛ و مثالها</span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">:</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">برمجيات إدارة قواعد البيانات</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Database Management Systems <span style="text-decoration:underline;">DBMS</span> </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 13.5pt 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">برمجيات </span><span style="font-family:&quot;">بيئة البرمجة المتكاملة </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>Integrated Development Environment <span style="text-decoration:underline;">IDE</span></span></span><span style="font-family:&quot;">، و التي تحتوي بدورها على </span><span style="font-family:&quot;">مولد المترجمات </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Compiler</span></span><span style="font-family:&quot;"> و محرر اللغة البرمجية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Editor</span></span><span style="font-family:&quot;"> و الأدوات البرمجية </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Tools</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-EG">المختلفة التي يحتاجها المبرمج أثناء</span></span><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">عمله.</span><span dir="ltr" lang="AR-EG"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">و كما أسلفتُ فإننا نراعي في الإجابة على الأسئلة الإختصار و التبسيط سعيا وراء الهدف الأساسي لهذا البحث؛ لذا </span><span style="font-family:&quot;">لم أتطرق فيها لقضايا فرعية كالتفريق بين البرمجيات مفتوحة المصدر </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>Open Source</span></span><span style="font-family:&quot;">و البرمجيات ذات الحقوق المحفوظة (غير مفتوحة المصدر) ، و لم أرد الدخول في الجدليات الدائرة حول الممارسات الإحتكارية للشركات الكبرى كمايكروسوفت و غيرها ، أو التنظيرات الخاصة بشرعية مبدأ حقوق الملكية الفكرية من عدمها <span> </span>و نحو ذلك .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">، فما يعنينا هو سلوك سبيل الإنتاج بأنفسنا لنقدم البديل الخاص بنا <span> </span>و نؤسس نحن للمبادىء و الأصول الشرعية المناسبة – و هذه بحاجة إلى بحث مستقل-</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">فتركيزنا كما أشرنا أكثر من مرة هو إلقاء الضوء على أحد أهم معالم الأنشطة الإقتصادية على سطح الأرض في زماننا المعاص</span><span style="font-family:&quot;">ر</span><span style="font-family:&quot;">، و الميزة النسبية التي نملكها لإتخاذها منطلقا – لشباب الأمة – على سبيل النهضة .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و استكمالا لتوضيح ماهية صناعة البرمجيات؛ نسأل سؤالا آخر:</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">ماهي هندسة البرمجيات؟</span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">استقر في وعي غير المتخصصين – </span><span style="font-family:&quot;">بل </span><span style="font-family:&quot;">و نسبة ليست قليلة من العاملين في المجال- أن (المنتج البرمجي) أو (البرنامج)كله نتيجة عمل يد مبرمج </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Programmer</span></span><span style="font-family:&quot;"> أو (مطور</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Developer </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span><span style="font-size:small;"> </span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-size:small;">)</span><a name="_ftnref1" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[1]</span></span></span></span></a><span style="font-size:small;"> وحيد أو في أحسن الأحوال مجموعة من المبرمجين يوزعون العمل فيما بينهم كل بطريقته ، و أن (المنتج البرمجي أو البرنامج) كلما كبر حجمه كلما زاد عدد المبرمجين العاملين فيه و حسب</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و هذا الأمر من أشد موارد الخلط ، ففريق البرمجيات يتكون من مجموعة أفراد ليسوا كلهم من كتبة الكود </span><a name="_ftnref2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></span></a><span style="font-size:small;"> البرمجي </span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:small;"><span> </span>Coders</span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;"> <span lang="AR-SA">، بل إن الكثير من أهل هذه الصناعة كمحللي النظم </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:small;"><span> </span>Business Analysts </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">مثلا قد لا يجيدون مفردات أي لغة برمجية – و كاتب هذه المقالات أحد هؤلاء -</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><strong><span style="font-family:&quot;">فممن يتكون</span></strong><strong><span style="font-family:&quot;"> فريق العمل في صناعة البرمجيات إذا ؟</span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">مجموعة وظائف عدة – ليسوا كلهم من كتبة الكود كما أسلفنا – فمنهم (مديرو برمجة) </span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>Development Managers</span></span><span style="font-family:&quot;">و (مديرو مشاريع)</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Project Managers </span></span><span style="font-family:&quot;">و (محللون للنظم) </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Business/System analyst</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">و (مسئولو التصميم المعماري) </span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Software Architect</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">و (مبرمجون) – هم كتبة الكود- </span></span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Developers</span></span><span style="font-family:&quot;"> <span lang="AR-SA">و ( مصممو واجهة المستخدم) </span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"><span> </span>UI </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;">designers/usability Engineer </span></span><span style="font-family:&quot;">و (مصممو جرافيك</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Graphic Designers </span></span><span style="font-family:&quot;">) و (مسئولو اختبار جودة</span><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> Testers/QA </span></span><span style="font-family:&quot;">) ، مسئولو ضبط وضعيات العمل </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Configuration Managers</span></span><span style="font-family:&quot;"> ، و آخرون</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">فهذا نموذج للتنوع في فريق البرمجيات</span><span style="font-family:&quot;">، أو بتعبير آخر ؛ نموذج للوظائف داخل فريق البرمجيات ، قد يقوم بكل وظيفة من هذه الوظائف شخص واحد أو عدة أشخاص، و قد يجمع شخص واحد بين عدة وظائف منهم ، وهكذا، فالأمر فيه مرونة بحسب كل مشروع</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">هذه نقطة </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">النقطة الثانية ، و هي الأهم؛ أن أدبيات هذا العلم (هندسة البرمجيات) تدندن <span> </span>أغلبها حول مفهوم (العمل الجماعي) ، فأذكى مبرمجي العالم و أجودهم إنتاجا و أبدعهم أفكارا لو ظل عمره كله يعمل وحده كفرد و لم يتعرض لمنظومة العمل الجماعي فلن يكون له في هذا الفن شأنا و لا هو مخاطب به أصلا<span> </span>و هذه نقطة محورية في هذه الصناعة و في بحثنا سينبني عليها تصحيحا لكثير من التصورات .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">(يتبع) إن شاء الله</span></span></p>
<div><span style="font-size:small;"></p>
<hr size="1" /></span></div>
<div id="ftn1">
<p class="MsoFootnoteText" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:0;" dir="rtl"><a name="_ftn1" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref1"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[1]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:x-small;"><span dir="ltr"> </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:x-small;"><span> </span><span lang="AR-EG">مصطلحي (المبرمج </span></span></span><span style="font-size:x-small;"><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Programmer</span></span><span style="font-family:&quot;">) و ( المطور </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">Developer</span></span><span style="font-family:&quot;">) على الأغلب يشيران لمعنى واحد، و يوجد مصطلح ثالث لهما و هو </span><span style="font-family:Calibri;"><span dir="ltr">coder </span></span><span style="font-family:&quot;"><span> </span>لكنه غالبا يأتي في سياق الإشارة إلى ضيق نطاق إنتاجه و اختصاصه بكتابة الكود فقط لا غير.</span></span></p>
</div>
<div id="ftn2">
<p class="MsoFootnoteText" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:0;" dir="rtl"><a name="_ftn2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref2"><span class="MsoFootnoteReference"><span dir="ltr"><span><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></span></span></a><span style="font-family:Calibri;"><span style="font-size:x-small;"><span dir="ltr"> </span></span></span><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:x-small;"><span> </span><span lang="AR-SA">المقصود بالكود هو مفردات اللغة البرمجية</span></span></span></p>
</div>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/mahyai.wordpress.com/39/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/mahyai.wordpress.com/39/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/mahyai.wordpress.com/39/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/mahyai.wordpress.com/39/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=39&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/28/%d8%a7%d9%84%d8%ad%d9%84%d9%82%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%ab%d8%a7%d9%86%d9%8a%d8%a9%d8%b5%d9%86%d8%a7%d8%b9%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%b1%d9%85%d8%ac%d9%8a%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%88/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>6</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/acaef23727bd2f98bbf87ded7271cb51?s=96&#38;d=http%3A%2F%2F0.gravatar.com%2Favatar%2Fad516503a11cd5ca435acc9bb6523536%3Fs%3D96" medium="image">
			<media:title type="html">مصطفى محمود</media:title>
		</media:content>
	</item>
		<item>
		<title>الحلقة الأولى ::صناعة البرمجيات و الدور المنشود في نهضة المسلمين</title>
		<link>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/23/softwareindustry/</link>
		<comments>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/23/softwareindustry/#comments</comments>
		<pubDate>Wed, 23 Jul 2008 20:23:26 +0000</pubDate>
		<dc:creator>مصطفى محمود</dc:creator>
				<category><![CDATA[أبحاث]]></category>
		<category><![CDATA[نهضة]]></category>
		<category><![CDATA[إسلام]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://mahyai.wordpress.com/?p=5</guid>
		<description><![CDATA[المقدمة الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على نبينا محمد صلى الله عليه و سلم قدوة المسلمين و رحمة الله للعالمين. و بعد؛ فهذه مقالات بحثية أكتبها على حلقات عن صناعة البرمجيات و دورها في النهضة المادية لأمة الإسلام ، أرصد فيها جانبا من الواقع و حقائقه و أرقامه و ألقي الضوء على [...]<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=5&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-size:14pt;line-height:115%;font-family:&quot;">المقدمة</span></strong><strong></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على نبينا محمد صلى الله عليه و سلم قدوة المسلمين و رحمة الله للعالمين.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و بعد؛</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">فهذه مقالات بحثية أكتبها على حلقات عن صناعة البرمجيات و دورها في النهضة المادية لأمة الإسلام ، أرصد فيها جانبا من الواقع و حقائقه و أرقامه و ألقي الضوء على جوانب القوة و الضعف و تحليل الفرص و المخاطر ، ثم أرسم تصورا للدورالطليعي المنشود لهذه الصناعة؛ مداخله و آلياته.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">لكن في الحقيقة لدي أمران رَغِبتُ في توضيحهما في المقدمة قبل الخوض في غمار البحث؛ و هما :</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><strong><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">الأول</span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;"> أن أخصص العنوان الذي جاء عاما بأن أوضح أن النهضة التي أعنيها في مقالاتي هذه إنما هي النهضة الحضارية المادية للأمة و التي هي جزء لا يتجزأ من النهضة <span style="text-decoration:underline;">المدنية</span> </span><a name="_ftnref1" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn1"><span dir="ltr"><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[1]</span></span></a><span style="font-size:small;"> الشاملة، مع إطّراح الخلاف التنظيري في كون النهضة المادية سببا للنهضة الشاملة أم نتيجة لها.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">أما المقصود بالنهضة المدنية الشاملة فهي النهضة الإيمانية الأخلاقية الروحية بالأساس (إنما بعثت لأتمم الأخلاق) الحديث- و التي لا تغفل الجوانب المادية و تكفل للإنسان التوازن الفطري الوسطي بين العمل لآخرته و عدم نسيان نصيبه من الدنيا ، و تُؤسس لخلافة الله في الأرض و تُهيء السبل لإعلاء كلمة الله في ربوعها، و هذه لا قبل لمثلي بالحديث عنها و قد سوّد في التنظير لها الكثير من علماء الأمة و مفكريها و دعاتها الصحائف ؛ و إن كنت أُدِينُ الله عز و جل أن السبيل إليها يكون في العودة إلى دين الله في الجملة، و العيش على مراده ، و الإشتغال ببناء الإنسان الذي أرسل الله له الرسل و خلق لأجله الموت و الحياة و سخر له الأرض و ما عليها و استخلفه فيها ليبلو الناس أيهم أحسن عملا.</span></span><span id="more-5"></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">ثم بعد تخصيص العام حري أن نوضح أن النهضة المادية (الجزئية) – و هي المعنية في هذا البحث- نحن مُتَعَبّدُون بالسعي في تحقيقها؛ إذ لا كفاية لهذه الأمة و لا دفع و لا مَنَعة و لا بلاغ لدين الله بحقه إلا بها ، بل لعلي لا أكون مجازفا إن قلت أن وسطية هذه الأمة و شهادتها على الأمم كلها (و كذلك جعلناكم أمة وسطا لتكونوا شهداء على الناس و يكون الرسول عليكم شهيدا ) الآية- لا تتم على وجهها إلا بهذه النهضة المادية و التي هي – بقانون الأسباب و السنن – السبيل الواضح لبلاغ دين الله و إعلاء كلمته ، و من المقرر أن ترك الأسباب قدح في الشريعة، و قد عُلم لدى المهتمين بالنهضة من أئمة المسلمين و مصلحيهم و أفرادهم و طلائع صحوتهم عظم الفجوة الحضارية المادية بين المسلمين و بين غيرهم من أمم العالم قاطبة ، التي انتهت بنا إلى الإنفراد بتذيل قائمة أمم في الأرض و تحقق وضعية (القصعة) إزاء أكلتها كما أنبأنا الصادق المعصوم.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><strong><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">الثاني</span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">الإشارة إلى كون مصطلح (النهضة الحضارية) للأمة من المصطلحات التي تعرضت <span style="text-decoration:underline;">للإختطاف</span> </span><a name="_ftnref2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family:&quot;"><span dir="ltr"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></span></span></a><span style="font-size:small;"> إذ أُخرجت عن سياقاتها الشرعية من قبل فريق من المنهزمين نفسيا أمام الحضارة الغربية استأثروا إلى حد بعيد بالمصطلح و قوّلبوه ليحمل معان محصلتها أن النهضة المنشودة إن هي إلا نسخ للتجربة الغربية و إستحضار لمعاركها الفكرية و مواقفها تجاه المطلق و النسبي .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">و يعنينا في هذه الإشارة التنويه إلى أن المتوجه في حقنا هو أن لا نهجر أصل المصطلح الذي يمكن استخدامه كقالب لمعنى شرعي صحيح الأصل، بإبرازه في سياقه الصحيح المتسق مع المقصد الشرعي للدين الذي أنزل على محمد صلى الله عليه و سلم كما فهمه الصحب الأولون و من تبعهم من القرون الفاضلة لا المقصد الشرعي لمن يريد أن يلوي أعناق النصوص ليصنع من الإسلام صورة يُرضي بها أهواء الغرب.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:&quot;">ثم </span><span style="font-family:&quot;">أختم المقدمة ب</span><span style="font-family:&quot;">توضيح أنني لا أتوجه في هذه المقالات بحديثي إلى المختصين و المهتمين و العاملين بهذه الصناعة فقط و إنما إلى كل الصادقين من أبناء هذه الأمة الباقية إلى أن يرث الله الأرض من الدعاة و طلبة العلم و شباب المدارس و الجامعات و طلائع الصحوة المباركة ممن أرقهم الهم ّ النهضوي، و اغتموا لما رأوا خير أمة أخرجت للناس تستجدي لقمتها من سارق ثرواتها و تبحث عن أمنها في أكناف من استباح بيضتها ، و ترجو النصر على عتبات عدوها.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">أتوجه إليهم و بغيتي خلق الوعي بأهمية الدور الذي من الممكن أن تلعبه صناعة البرمجيات في نهضة المسلمين، أتوجه إليهم طالبا تجاوز أزمة سوء تخصيص الموارد البشرية الذي عانت منه الصحوة الإسلامية سنين عددا، أتوجه إليهم آملا أن نتجاوز جميعا العقبة الفكرية و المنهجية الكؤود المتمثلة في الفصام بين العمل الدنيوي و الأخروي .</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;">هؤلاء هم من يعنيني أمرهم و أتوجه إليهم بحديثي ، راجيا التوفيق من الله عز و جل ، ناسبا الفضل أولا و آخرا له وحده، سائلا إياه العفو عن الزلل و الخطأ و النسيان.</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><strong><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;"> يتبع</span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0 10pt;" dir="rtl"><span style="font-family:&quot;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<div><span style="font-size:small;"></p>
<hr size="1" /></span></div>
<div id="ftn1">
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><a name="_ftn1" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref1"><span dir="ltr"><span><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[1]</span></span></span></a><span style="font-size:small;"><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> </span></span><span style="font-family:&quot;">التفرقة بين الحضارة و المدنية مذهب كثير من الباحثين في شئون النهضة ، و مدار التفريق عندهم على نسبة الجوانب المادية الملموسة إلى مصطلح الحضارة ، و نسبة الجوانب المعنوية والأخلاقية إلى مصطلح المدنية</span></span></p>
</div>
<div id="ftn2">
<p class="MsoNormal" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:justify;margin:0 0.25in 10pt 0;" dir="rtl"><a name="_ftn2" href="http://mahyai.wordpress.com/wp-admin/#_ftnref2"><span dir="ltr"><span><span style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:&quot;">[2]</span></span></span></a><span style="font-size:small;"><span dir="ltr"><span style="font-family:Calibri;"> <span> </span></span></span><span style="font-family:&quot;">هذا أمر قد تكرر حدوثه في بعض المصطلحات المتداولة و التي يمكن قبولها عند ردها إلى معانيها الشرعية &#8211; إذ لا مشاحة في الإصطلاح &#8211;  كمصطلح (تجديد الخطاب الدعوي أو الديني)، و ليس هذا محل تفصيل أو تفنيد لهذا لخلط الحاصل.</span></span></p>
<p class="MsoFootnoteText" style="direction:rtl;unicode-bidi:embed;text-align:right;margin:auto 0;" dir="rtl"><span lang="AR-SA"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
</div>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/mahyai.wordpress.com/5/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/mahyai.wordpress.com/5/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/mahyai.wordpress.com/5/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/mahyai.wordpress.com/5/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=mahyai.wordpress.com&amp;blog=4307094&amp;post=5&amp;subd=mahyai&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://mahyai.wordpress.com/2008/07/23/softwareindustry/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>5</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/acaef23727bd2f98bbf87ded7271cb51?s=96&#38;d=http%3A%2F%2F0.gravatar.com%2Favatar%2Fad516503a11cd5ca435acc9bb6523536%3Fs%3D96" medium="image">
			<media:title type="html">مصطفى محمود</media:title>
		</media:content>
	</item>
	</channel>
</rss>
